مهدی کشتگر، محمدرضا صفایی دلاکه
کارگاه سیم پیچی کارخانه کویرتایر
چکيده:
ابزار وسیله ای برای تغییر مواد خام به شکل مورد نیاز برای انجام کاربردی خاص است. تمام ابزارهایی که در طول تاریخ به وجود آمده به دلیل افزایش توانایی جسمی انسان بوده تا باعث افزایش سرعت و دقت در کار شود. کارآمد بودن ابزار ها دغدغه اصلی انسان است که باید بسیار آرگومیک بوده و خطری برای سلامتی انسان به وجود نیاورد. ابزارهای کارآمد را می توان مستقیما از طریق شرکت های سازنده ابزار و یا از با اندکی خلاقیت از تبدیل ابزارهای ساده و تغییر در ساختار آن ایجاد نمود. در این مقاله یک تجربه عملی در تبدیل ابزار ساده (کلاف پیچ دستی) به ابزاری کارآمد و اتوماتیک(کلاف پیچ برقی) تشریح خواهد شد.
واژگان کلیدی: ابزار – کلاف پیچ – اتوماتیک
1- مقدمه
سازمان های صنعتی و شرکت های تولیدی معمولا امکانات و منابع مورد نیاز برای انجام فعالیت های عملیات تولید را با فرآیندهای مختلف مدیریت می کنند. به عنوان مثال دستگاه ها و ماشین آلات را با تعریف و پیاده سازی فرآیند نگهداری و تعمیرات تحت کنترل گرفته یا فرآیندی دیگر را برای مدیریت منابع انسانی تعریف می نمایند.
بسیاری از شركت های تولیدی در پروسه های ساخت و تولید خود به جز دستگاه ها و ماشین آلات از تجهیزات کمکی دیگری نیز استفاده می كنند تا مراحل مختلف تولید محصول را به انجام رسانند. صنایع گوناگونی همچون ریخته گری، پلاستیك، كاشی و سرامیك، آهنگری و فورج، ماشین كاری و تراش كاری، پرس كاری، نورد، لاستیك و بسیاری دیگر از جمله فرآیندهای تولیدی هستند که تجهیزات و ابزارآلات تولید در گستره ای متنوع و وسیع مورد استفاده قرار می گیرد. این تجهیزات جنبی که غیر از اجزاء اصلی دستگاه بوده و برای انجام عملیات تولید روی محصولات گوناگون مورد استفاده قرار می گیرند را ابزارآلات تولید می گوییم. ابزارهای تولید معمولا روی دستگاه نصب شده یا جداگانه و مستقلا مورد استفاده قرار می گیرند. این تجهیزات در تولید محصول مورد استفاده قرار می گیرند و روی مواد یا قطعات تغییر ایجاد می کنند اما جزئی از محصول نهایی نخواهند شد. یک ماشین پرس را در نظر بگیرید، خود این ماشین به تنهایی هیچ فرآیند تولیدی را نمی تواند انجام دهد برای انجام کارهایی همچون برش یا فرم دادن ورق یا گرد باید قالب های مختلفی روی دستگاه پرس، مونتاژ نموده و فعالیت تولیدی دلخواه را با آن انجام داد.
2- تقسیم بندی ابزار آلات
ابزارآلات تولید، انواع گوناگونی دارند. در یک نوع تقسیم بندی آن ها را به ابزارهای دائمی و ابزارهای مصرفی دسته بندی می کنیم. ابزارهای مصرفی، طول عمر كوتاهی دارند. با هر یک شاید چند قطعه و محصول بتوان تولید کرد. مانند تیغچه ها و الماسه های فرآیندهای ماشین کاری شامل تراش کاری، فرزکاری، CNC، سوراخ کاری و . . .
ابزارهای دیگر که طول عمر بیشتری دارند را اصطلاحا ابزارهای دائمی می گوییم. با هر ابزار یا قالب می توان تعداد زیادی قطعه تولید کرد و پس از آنکه قالب و ابزار، کیفیت کارکردی و عملکردی خود را از دست می دهد معمولا اصلاح شده و مجددا آماده تولید می شود. این عملیات اصلاح چندین بار می تواند تکرار شود تا این که قالب به صورت کامل مستهلک شده و از رده خارج گردد. قالب های پرس کاری، دای ها، مدل های ریخته گری و قالب های فورج و آهنگری، مثال هایی از ابزارهای دائمی می باشند. سهم ابزارهای تولید از مجموع هزینه های عوامل تولید و بهای تمام شده محصول نهایی در برخی صنایع، قابل توجه می باشد. به عنوان مثال در عملیات تزریق پلاستیک یا فرآیند فورج و آهنگری هزینه ساخت یك دست قالب های یك محصول خاص به چندصدمیلیون ریال می رسد. اگر این هزینه را بر تعداد محصول تولید شده طی عمر مفید ابزار تقسیم کنید سهم ابزار از بهای تمام شده محصول مشخص می گردد.
اهمیت ابزارآلات تولید فراتر از هزینه های طراحی، ساخت، به کارگیری و نگهداری آن ها می باشد. ابزارهایی مانند مدل های ریخته گری، قالب های عملیات پرس کاری، تزریق پلاستیک، آهنگری، فورج و دای ها در تحقق برنامه های تولید، سطح راندمان و بهره وری كار، شاخص تحویل به موقع و همچنین كیفیت محصول، نقشی بسیار مهم و اساسی را بازی می كنند. بر این اساس ضروری است که همواره نگهداری و بهبود ابزارهای کاری مد نظر صنعت گران قرار داشته باشد. در ابعاد کوچک تر و در سطوح کارگاهی نیز می توان با انجام اصلاحات بر روی ابزارهای موجود میزان کاراریی و بهره وری این تجهیزات را تا حد بسیار مطلوبی افزایش داد. در کارخانه کویرتایر و در کارگاه سیم پیچی، نیز این موضوع تجربه شده است. در یک پروژه بهبود، کارایی دستگاه کلاف پیچ دستی با انجام اصلاحاتی همچون افزودن موتور الکتریکی، نصب بر روی پایه مناسب و ... تا حد بسیار مطلوبی افزایش پیدا کرده است. در بخش بعدی ضمن معرفی کلاف پیچ، اقدامات انجام شده در این پروژه و نتایج آن گزارش شده است.
3- کلاف پیچ
كلاف پيچ وسیله است براي پیچیدن سيم وكلاف کردن آن به توسط قالب هاي مخصوص تا براي استفاده در موتور مناسب و دارای نظم باشند. کلاف پیچ ها دارای دو نوع دستی و اتوماتیک هستند. نوع اتوماتیک عموما در کارخانه های سازنده موتور استفاده میشود. ولی انواع دستی و اتوماتیک ساده در کارگاههای سیمپیچی و یا شرکت های تعمیر موتور الکتریکی مورد استفاده قرار میگیرد. انواع دستگاه کلاف پیچ دارای ویژگی زیر می باشد:
- نمایشگر تعداد دور با امکان کاهش و افزایش
- قالب های متنوع برای انواع سلیزهای کلاف
- دارای قدرت مناسب برای پیچش انواع کلاف
کلاف پیچ موجود در شرکت کویرتایر از نوع دستی نشان داده شده در شکل 1 می باشد. با انجام اصلاحاتی این کلاف پیچ از نوع دستی به برقی تبدیل شده است(شکل 2). داشتن موتور الکتریکی سبب افزایش سرعت کلاف پیچی و راحتی کار سیم پیچی شده است.(شکل 3)
شکل 1: کلاف پیچ دستی
شکل 2: کلاف پیچ برقی کارخانه
شکل 3: موتور سیم پیچی شده در کارگاه سیم پیچی کارخانه
4- جمع بندی
استفاده از ابزار مناسب در کارگاه سیم پیچی باعث بهبود کیفیت تعمیر موتورهای سوخته در کارخانه شده است. ویژگی این ابزار، استفاده از ابزارهای ساده موجود در کارگاه و تبدیل آن به ابزاری کارآمدتر و مناسب تر جهت کاهش هزینه ها و افزایش سرعت تعمیر و نگه داری در کارگاه سیم پیچی بوده است. با استفاده از این ابزار دیگر نیازی به خرید مستقیم کلاف پیچ اتوماتیک در کارخانه نیست.
5- منابع
[2] https://www.virgool.io